قطب الدين محمود بن ضياء الدين مسعود الشيرازي
781
درة التاج ( فارسى )
موصل بحدّ « 1 » اوّل نشود . - بس او حادث باشذ بعد آن الموصليّه ، بعديّتى كى مجامع « 2 » قبليّت « 3 » نشود ، - نه « 4 » جون بعديّت ذاتىّ ، و آن حادث هم آنىّ الوجودست ، بس ميان [ ( آن ) ] موصليّت بحدّ اوّل ، و آن لا موصليّت به آن - و او آن آنيست كى درو سبب حركت از آن حدّ تا به آنجا كى حركت بأو منتهى شد . به جهت مخالف « 5 » يا « [ زمانى ] » باشذ ، يا نباشد . اگر نباشذ تتالى آنات لازم آيد ، و اگر باشد آن زمان سكون است ، بس حركت منقطع شوذ - و حفظ زمان نكند ، بس حركتى كى حافظ زمان است مستدير باشذ . آنگاه حدوث محرّك از آن حدّ مستدعى وجود حركتى متّصله مستمرّ باشد ، بس اگر مستقيمه باشذ كلام عايد گردذ ، بس واجب باشذ كى مستدير باشد : خواه بين الحركتين المستقيمتين زمان « 6 » سكونى باشذ و خواه نباشد . بس هيج حادثى نيست الّا آنك منفعل است از حركات دورىّ سماوىّ . و ازين است كى اگر سماويّات ، يا جيزى از آن حادث بوذى ، مفتقر شدى بسماويّات « [ ى ] » ديگر - كى متحرّك بودند [ ( ى ) ] بر دوام - حركتى دورىّ و اينها آن باشند كى كلام ما در آن است . بس سماويّات ثابتاند - و دايم بر حالت واحد « [ ه ] » در ذوات ايشان و اعراض قارّهء « 7 » ايشان ، لكن بسبب حركات مختلف ايشان ، ايشان را اختلاف اضافاتى حاصل مىشوذ جنانك گذشت . و اين حركت « 8 » دورىّ مفتقر نشود بعلّتى حادثه - . به جهت آنك او را ابتداء زمانى نيست ، و او دايم است باعتبارى ، - و بأين سبب مستغنى
--> ( 1 ) - بجد - م . ( 2 ) - جامع - ط . ( 3 ) - سلبيّت - م . ( 4 ) - به - ط - مب . ( 5 ) - كذا فى النسخ الاربع و مقصود از جملهء معترضه توضيح دادن آن لا موصليت است . ( 6 ) - زمانى - م . ( 7 ) - و اعراض وارده - ط . ( 8 ) - حركات - اصل .